Tăng huyết áp thường được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì nhiều người có thể không có triệu chứng gì rõ rệt trong thời gian dài. Trong một số tình huống, huyết áp có thể tăng vọt đột ngột và đi kèm những dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Theo khuyến cáo ESC cập nhật năm 2024, tăng huyết áp vẫn được chẩn đoán khi huyết áp tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên sau khi được xác nhận đúng cách; đồng thời ESC nhấn mạnh thêm nhóm “huyết áp tăng cao” để nhận diện sớm người có nguy cơ tim mạch. ¹ Điều này cho thấy người bệnh không nên đợi tới khi có biến chứng mới chú ý đến huyết áp của mình. ²

Theo thực tế lâm sàng, điều quan trọng nhất cần nhớ là: không phải cứ đau đầu hay chóng mặt là chắc chắn do huyết áp, và ngược lại, không phải ai huyết áp rất cao cũng có biểu hiện rõ. Khi huyết áp tăng nặng, đặc biệt ở mức trên 180/120 mmHg, nguy cơ xảy ra cơn tăng huyết áp cấp cứu sẽ tăng lên nếu người bệnh đồng thời xuất hiện dấu hiệu tổn thương cơ quan như não, tim, mắt, thận hoặc mạch máu lớn. ³

Vì vậy, nhận biết đúng triệu chứng nguy hiểm giúp người bệnh đi cấp cứu kịp thời và giảm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay suy tim cấp. ⁴

Tăng huyết áp có thể không gây triệu chứng

Nhiều người nghĩ rằng huyết áp tăng cao sẽ luôn gây nhức đầu, đỏ mặt hoặc hồi hộp. Trên thực tế, các hiệp hội tim mạch thế giới đều lưu ý rằng tăng huyết áp mạn tính thường không gây triệu chứng đặc hiệu. Ngay cả khi số đo huyết áp cao, người bệnh vẫn có thể cảm thấy hoàn toàn bình thường. ¹ Do đó, đo huyết áp đúng cách và theo dõi định kỳ vẫn là phương pháp đáng tin cậy nhất để phát hiện bệnh, chứ không nên chỉ dựa vào cảm giác chủ quan. ⁵

Khi nói tới “tăng huyết áp đột ngột”, chúng ta đang nói tới tình huống huyết áp tăng nhanh trong thời gian ngắn hoặc tăng lên mức rất cao. Lúc này, cơ thể có thể phát ra một số tín hiệu cảnh báo. Những tín hiệu này không phải lúc nào cũng giống nhau ở mọi người, nhưng nếu xuất hiện cùng lúc với số đo huyết áp rất cao thì cần đặc biệt cảnh giác.³

Những triệu chứng có thể báo hiệu tăng huyết áp đột ngột

Đau đầu dữ dội: là triệu chứng thường được nhắc đến nhiều nhất. Người bệnh có thể cảm thấy đầu căng tức, đau nhiều hơn bình thường, đôi khi kèm buồn nôn hoặc nôn. Dù đau đầu không phải là dấu hiệu đặc hiệu riêng của tăng huyết áp, nhưng nếu cơn đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội, nhất là khi đo thấy huyết áp rất cao, cần nghĩ tới khả năng huyết áp đang tăng nặng hoặc đã ảnh hưởng tới não. ³ Đây là tình huống không nên tự theo dõi quá lâu ở nhà. ⁴

Chóng mặt, choáng váng hoặc cảm giác mất thăng bằng: Một số người cảm thấy bồng bềnh, đứng không vững, nặng đầu hoặc lâng lâng. Những triệu chứng này có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác nhau, nhưng nếu đi kèm với huyết áp tăng cao, nhất là ở người lớn tuổi hoặc có bệnh tim mạch, thì cần được thăm khám sớm để loại trừ tổn thương thần kinh hoặc tuần hoàn não. ⁴

Nhìn mờ, nhìn đôi, chói mắt hoặc xuất hiện “đốm đen” trước mắt: ESC xem thay đổi thị giác là một trong những dấu hiệu gợi ý tổn thương cơ quan đích khi huyết áp tăng nặng. ⁴ Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cũng xếp “thay đổi thị lực” vào nhóm triệu chứng cần gọi cấp cứu khi huyết áp vượt 180/120 mmHg. ⁵

Đau ngực: Khi huyết áp tăng quá cao, tim phải làm việc nhiều hơn và có thể khởi phát thiếu máu cơ tim, hội chứng vành cấp hoặc bóc tách động mạch chủ ở người nguy cơ cao. ⁴ Nếu đau ngực xuất hiện cùng huyết áp rất cao, người bệnh cần đi cấp cứu ngay thay vì chờ xem có tự hết hay không. ⁵

Khó thở, thở hụt hơi hoặc cảm giác nặng ngực cũng có thể là dấu hiệu nguy hiểm. Huyết áp tăng nặng có thể gây suy tim cấp, phù phổi cấp hoặc làm nặng thêm bệnh tim có sẵn. Trong khuyến cáo cho cộng đồng, AHA nhấn mạnh khó thở là một trong các triệu chứng báo động của cơn tăng huyết áp cấp cứu. ⁵

Ngoài ra, người bệnh có thể có hồi hộp, tim đập nhanh, bồn chồn, lo âu, vã mồ hôi hoặc cảm giác khác thường. Những dấu hiệu này không đặc hiệu, nhưng nếu xuất hiện đột ngột cùng huyết áp tăng cao thì không nên chủ quan. Ở một số trường hợp, cơn tăng huyết áp xảy ra cùng stress mạnh, đau cấp tính hoặc ngưng thuốc hạ áp đột ngột. ^{1 6}

Các dấu hiệu nguy hiểm cần gọi cấp cứu ngay

Theo AHA, nếu huyết áp trên 180/120 mmHg và người bệnh có một trong các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, đau lưng dữ dội, tê yếu tay chân, nói khó hoặc thay đổi thị lực, cần gọi cấp cứu ngay. ⁵ Đây là tình trạng cần cấp cứu. ³

ESC 2024 nhấn mạnh rằng khi huyết áp rất cao kèm bằng chứng hoặc nghi ngờ tổn thương cơ quan đích cấp tính, người bệnh cần được xử trí khẩn ở cơ sở y tế. Những biểu hiện thần kinh như lơ mơ, lú lẫn, co giật, yếu liệt nửa người, méo miệng là dấu hiệu đặc biệt nguy hiểm vì có thể liên quan đột quỵ hoặc bệnh não do tăng huyết áp. ⁴

Người nhà cũng cần chú ý các dấu hiệu kín đáo hơn như bệnh nhân đột ngột mệt lả, ít đáp ứng, không đi lại vững, đau ngực lan ra sau lưng, hoặc khó thở tăng nhanh khi nằm. Trong bối cảnh có huyết áp rất cao, những biểu hiện này đều cần được xem là bất thường cho tới khi được bác sĩ đánh giá. ⁴

Huyết áp cao nhưng chưa có triệu chứng rõ ràng?

AHA khuyến nghị nếu huyết áp vượt 180/120 mmHg mà chưa có triệu chứng gợi ý tổn thương cơ quan đích, người bệnh nên ngồi nghỉ yên vài phút, đo lại và liên hệ nhân viên y tế ngay để được hướng dẫn. ⁵ Không nên tự ý uống bù nhiều loại thuốc hoặc cố giảm huyết áp thật nhanh tại nhà nếu chưa có chỉ định. ³

Nói cách khác, có triệu chứng thì nguy hiểm, nhưng không có triệu chứng cũng chưa chắc an toàn. Chính vì vậy, đo huyết áp đúng cách, lặp lại sau nghỉ ngơi và đánh giá toàn cảnh lâm sàng là điều cần thiết. ¹

Ai dễ gặp cơn tăng huyết áp đột ngột?

Những người đã được chẩn đoán tăng huyết áp nhưng uống thuốc không đều, tự ý ngưng thuốc hoặc dùng thuốc sai đơn là nhóm có nguy cơ cao nhất. Ngoài ra, stress, mất ngủ, uống nhiều rượu bia, ăn quá mặn, dùng thuốc co mạch, corticosteroid, một số thuốc giảm đau NSAID hoặc chất kích thích cũng có thể làm huyết áp tăng nhanh. ¹

Người lớn tuổi, người có bệnh thận mạn, đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì hoặc tiền sử đột quỵ cũng là nhóm cần theo dõi chặt hơn. ESC 2024 đặc biệt nhấn mạnh vai trò đánh giá nguy cơ tim mạch toàn diện và theo dõi đều đặn thay vì chỉ nhìn vào một con số huyết áp đơn lẻ. ¹²

Người bệnh nên làm gì khi nghi ngờ huyết áp tăng đột ngột?

Trước hết, hãy ngồi nghỉ yên, không đi lại nhiều, không hoảng sợ và đo lại huyết áp sau khoảng 1–5 phút bằng máy đã được quấn băng đo đúng cách. Nếu huyết áp vẫn rất cao, đặc biệt từ 180/120 mmHg trở lên, cần đánh giá ngay xem có đau ngực, khó thở, yếu liệt, nói khó, lơ mơ hay nhìn mờ không. ⁵ Có các dấu hiệu này thì gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện ngay. ³

Người bệnh không nên tự lái xe nếu đang chóng mặt, nhìn mờ hoặc đau ngực. Cũng không nên tự ý dùng thêm nhiều thuốc không rõ liều, thuốc truyền miệng hoặc mẹo dân gian để “hạ nhanh huyết áp”. Việc giảm huyết áp quá nhanh, không đúng chỉ định, đôi khi còn làm giảm tưới máu não và tim, gây hại thêm cho người bệnh. ⁴

Về lâu dài, cách tốt nhất để phòng cơn tăng huyết áp đột ngột là uống thuốc đều theo toa, tái khám định kỳ, giảm muối, hạn chế rượu bia, giữ cân nặng hợp lý, ngủ đủ và đo huyết áp tại nhà đúng cách. Theo ESC 2024, đa số người đang điều trị hạ áp nên hướng tới huyết áp tâm thu mục tiêu 120–129 mmHg²

Tăng huyết áp có thể không gây triệu chứng ngay cả khi số đo rất cao. ¹ Do đó, khi huyết áp vượt 180/120 mmHg, đặc biệt nếu kèm bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào, người bệnh cần được đánh giá y tế ngay. ⁵ Việc phát hiện sớm, điều trị đều đặn và đạt mục tiêu huyết áp phù hợp là chìa khóa để giảm biến chứng tim mạch lâu dài. ²

BS. Phan Đăng Anh

Bệnh viện Tân Phú

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. McEvoy JW, McCarthy CP, Bruno RM, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J. 2024;45(38):3912-4018. doi:10.1093/eurheartj/ehae178.
2. Correction to: 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J. Published 11 February 2025;46(14):1300. doi:10.1093/eurheartj/ehaf031.
3. Mayo Clinic. Hypertensive crisis: What are the symptoms? Accessed March 13, 2026.
4. American Heart Association. What are the Signs and Symptoms of High Blood Pressure? / When To Call 911 About High Blood Pressure. Reviewed Aug 14, 2025. Accessed March 13, 2026.
5. ACC. 2024 ESC Guidelines for Management of Elevated BP and Hypertension: Key Points. Sept 5, 2024. Accessed March 13, 2026.
6. Mayo Clinic. Stress and high blood pressure: What’s the connection? Nov 23, 2024. Accessed March 13, 2026.

VN_PA_2026