Bạn có biết rằng có đến 50% bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính không tuân thủ đúng kế hoạch điều trị? Việc tự ý ngưng thuốc hoặc bỏ lỡ liều không chỉ là một thói quen sơ suất, mà còn là một yếu tố nguy cơ đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí là tính mạng.

Đó là lý do ngày 27 tháng 3 hàng năm được chọn là Ngày Tuân Trị Thế Giới (World Adherence Day). Ngày Tuân Trị Thế Giới được khởi xướng lần đầu tiên vào ngày 27/03/2025, đây là sáng kiến toàn cầu từ Liên đoàn Tim mạch Thế Giới (World Heart Federation) cùng với nhiều đơn vị, liên đoàn quốc tế khác chung tay hỗ trợ.

1. Chủ đề năm 2026 ”Stay on track” – tạm dịch “Duy trì điều trị”

Chủ đề năm nay mang tên Stay on Track (Duy trì điều trị) – Save Your Life nhấn mạnh rằng: Việc duy trì đúng kế hoạch điều trị là cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng và hỗ trợ sức khỏe tim mạch lâu dài.

2. “Tuân thủ” (Adherence) thực chất có nghĩa là gì?

Nhiều người nghĩ tuân thủ là “làm theo mọi lời bác sĩ nói”, nhưng thực tế, đó là một sự cộng tác. Tuân thủ có nghĩa là hành vi của bạn thực hiện theo đúng những khuyến nghị đã thống nhất với nhân viên y tế, bao gồm:

• Dùng thuốc đúng theo đơn đã kê
• Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh
• Duy trì vận động thể chất thường xuyên
• Thay đổi lối sống tích cực như từ bỏ thuốc lá, nghỉ ngơi đầy đủ…

3. Tại sao việc “Duy trì điều trị” lại quan trọng với bạn?

Các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa và tĩnh mạch thường được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì bạn có thể không cảm thấy triệu chứng gì ngay cả khi bệnh vẫn đang tiến triển.

• Lợi ích ngắn hạn: Giúp hạn chế những ngày có triệu chứng chóng mặt, khó thở; giúp bạn tự tin và kiểm soát sức khỏe tốt hơn.
• Lợi ích dài hạn: Kiểm soát huyết áp, cholesterol; giảm nguy cơ đau tim, đột quỵ, cục máu đông hay phải nhập viện. Đồng thời giúp bạn duy trì sự độc lập, sức bền và có nhiều thời gian hơn bên gia đình.

4. Bạn nên làm gì nếu lỡ quên một liều thuốc?

Đầu tiên, bạn đừng quá áp lực hay lo lắng, vì ai cũng có lúc quên. Sau đó, bạn hãy thực hiện các bước sau để quay lại kế hoạch điều trị an toàn:

1. Không uống gấp đôi liều (tức là uống lượng thuốc gấp đôi bình thường) để bù cho liều đã mất.
2. Tham khảo tờ hướng dẫn: Luôn đọc tờ hướng dẫn sử dụng thuốc bên trong hộp thuốc.
3. Liên hệ nhân viên y tế: Gọi cho bác sĩ hoặc dược sĩ, thông báo rõ loại thuốc, số liều đã quên và thời gian đã quên để được tư vấn.
4. Tìm kiếm hỗ trợ khẩn cấp: Nếu bạn cảm thấy không khỏe khi chưa liên lạc được với bác sĩ, hãy đến ngay khoa cấp cứu gần nhất.

5. Những bí quyết nhỏ giúp bạn luôn duy trì điều trị

• Xây dựng thói quen: kết hợp việc uống thuốc với các hoạt động hàng ngày như ăn sáng hoặc trước khi đánh răng.
• Sử dụng công cụ: Dùng hộp chia thuốc, viết giấy ghi chú nhắc nhở hoặc sử dụng các ứng dụng theo dõi trên điện thoại (chẳng hạn như ứng dụng Elfie)
• Đơn giản hóa: Hỏi bác sĩ về dạng viên thuốc phối hợp liều cố định (single-pill combination) để giảm số lượng viên thuốc phải uống mỗi ngày.
• Luôn sẵn sàng: Bạn nên giữ một lượng thuốc dự phòng còn hạn sử dụng trong túi du lịch để việc dùng thuốc không bị gián đoạn mỗi khi đi xa.

6. Hãy chủ động trao đổi với bác sĩ

Bạn đừng ngần ngại chia sẻ về những khó khăn bạn gặp phải. Bạn có thể chuẩn bị các câu hỏi như:

• “Tôi chưa hiểu rõ việc sử dụng các thuốc này, bác sĩ có thể giải thích lại các loại thuốc tôi đang dùng không?”
• “Loại thuốc này làm tôi thấy mệt/buồn ngủ, liệu có lựa chọn nào khác không?”
• “Tôi cảm thấy khó khăn khi sắp xếp thời gian vận động phù hợp, bác sĩ có lời khuyên nào không?”

Tuân thủ điều trị không phải là việc bạn phải và có thể làm một mình. Bạn hãy trao đổi cùng nhân viên y tế và người thân để cùng nhau hỗ trợ duy trì kế hoạch điều trị đã thống nhất. Quan trọng là bạn ngày càng tốt hơn, không nhất thiết phải hoàn hảo mọi thứ ngay từ đầu.

*Bài viết được tổng hợp từ tài liệu chiến dịch World Adherence Day 2026 của Liên đoàn Tim mạch Thế giới (WHF) Adherence-Wordbook

VN_PA_1408