Tăng huyết áp – “kẻ giết người thầm lặng” là bệnh không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Người bệnh có thể cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh, dẫn đến tâm lý chủ quan, bỏ thuốc giữa chừng hoặc chỉ đi khám khi xuất hiện biến chứng. Chính vì vậy, nhiều tổ chức y tế lớn như WHO, Hội Tim mạch châu Âu (ESC) hay Hội Tim mạch Việt Nam (VNHA) đều nhấn mạnh rằng tuân thủ điều trị là chìa khóa sống còn trong quản lý tăng huyết áp.¹

Trong bối cảnh cách mạng công nghệ 4.0, những tiến bộ kỹ thuật số đang mở ra cơ hội mới cho quản lý bệnh mạn tính, đặc biệt là tăng huyết áp. Các ứng dụng di động và nền tảng y tế số, trong đó, Elfie là một giải pháp tiên phong, đã và đang đồng hành cùng hàng ngàn bệnh nhân tăng huyết áp tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, nhằm cải thiện sự tuân thủ điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thực trạng quản lý tăng huyết áp tại Việt Nam

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc Tăng huyết áp đang có xu hướng gia tăng cao, đặt ra tình trạng “báo động đỏ” về gánh nặng bệnh tật của tăng huyết áp. Theo số liệu từ chương trình May Measurement Month (MMM) – chiến dịch sàng lọc huyết áp quy mô toàn cầu của Hiệp hội Tăng huyết áp Quốc tế (ISH), tỷ lệ tăng huyết áp tại Việt Nam vẫn ở mức rất cao và chưa có nhiều cải thiện qua các năm. Năm 2017, trong gần 11.000 người được đo huyết áp, có 28,7% người mắc tăng huyết áp, và trong những người đang điều trị, chỉ khoảng 62% kiểm soát được huyết áp. Đến năm 2022, với hơn 11.700 người tham gia, tỷ lệ tăng huyết áp tiếp tục tăng lên ở mức 36,2%, nhưng chỉ 30,3% đạt mục tiêu huyết áp²

Những con số này cho thấy tình trạng tăng huyết áp tại Việt Nam còn phổ biến, trong khi tỷ lệ kiểm soát huyết áp ở bệnh nhân đang điều trị vẫn còn rất thấp, đặt ra thách thức lớn trong quản lý bệnh. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở việc bệnh nhân không duy trì đều đặn thuốc hạ áp, thiếu theo dõi thường xuyên hoặc chưa điều chỉnh lối sống phù hợp.^2,3

Mặc dù các chương trình tầm soát và quản lý đã được triển khai rộng rãi, nhưng việc tuân thủ điều trị của bệnh nhân và hiệu quả kiểm soát huyết áp vẫn còn hạn chế. Đây là thách thức lớn đặt ra cho hệ thống y tế Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh vai trò chủ động của chính người bệnh trong quá trình điều trị lâu dài.

Việt Nam đã và đang thực hiện nhiều chiến lược cải thiện tình hình trên. Công tác sàng lọc và giáo dục cộng đồng được chú trọng hơn. Đặc biệt, ngày 28/10/2022, Bộ Y tế ban hành Kế hoạch chuyển đổi số ngành y đến năm 2025, nhấn mạnh phát triển nền tảng số trong chăm sóc sức khỏe. Nhờ đó, các ứng dụng y tế tại nhà đã được khuyến khích triển khai, giúp bệnh nhân tự theo dõi sức khỏe và nhận thông báo từ xa. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ số trong chăm sóc bệnh nhân THA trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Vai trò của bệnh nhân trong tuân thủ điều trị tăng huyết áp

Một yếu tố then chốt trong điều trị THA chính là sự chủ động của người bệnh. Không có phác đồ điều trị nào hiệu quả nếu bệnh nhân không tuân thủ nghiêm ngặt. WHO cho biết trên toàn cầu chỉ khoảng 50% bệnh nhân mạn tính tuân thủ đầy đủ điều trị, và con số ở Việt Nam có thể còn thấp hơn. Trên thực tế, WHO nhận định “tuân thủ kém là nguyên nhân chủ yếu khiến người bệnh không nhận được trọn vẹn lợi ích từ thuốc”. Tuân thủ kém dẫn đến hiệu quả điều trị không như mong đợi và tăng nguy cơ biến chứng.

Thống kê tại Việt Nam cho thấy việc tuân thủ điều trị là rất cần thiết nhưng ở Việt Nam hiện vẫn ở mức thấp. Để kiểm soát tốt THA, bệnh nhân cần chủ động phối hợp thực hiện các biện pháp sau:¹

• Dùng thuốc đúng – đều – đủ: Tuân thủ tuyệt đối đơn thuốc của bác sĩ (đúng thuốc, đúng liều, đúng giờ).
• Điều chỉnh lối sống: Xây dựng chế độ ăn lành mạnh, duy trì cân nặng phù hợp và tăng cường hoạt động thể chất.
• Tự theo dõi tại nhà: Đo huyết áp thường xuyên và ghi chép lại kết quả.
• Báo cáo với bác sĩ: Tham gia tái khám đúng lịch và trao đổi trung thực với bác sĩ về kết quả đo huyết áp, triệu chứng cũng như các khó khăn gặp phải.
• Hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng: Người thân có thể nhắc nhở bệnh nhân uống thuốc và hỗ trợ việc đo huyết áp.

Elfie, giải pháp kĩ thuật số đồng hành cùng bệnh nhân tăng huyết áp trong tuân thủ điều trị

Trong thời đại công nghệ, nhiều ứng dụng sức khỏe đã ra đời để hỗ trợ bệnh nhân mạn tính. Elfie là một trong những giải pháp số hiện đại dành cho bệnh nhân THA. Đây là ứng dụng di động miễn phí, do các chuyên gia y tế thiết kế, có thêm cơ chế trò chơi hóa để khuyến khích người dùng theo dõi sức khỏe. Mục tiêu của Elfie là giúp người bệnh chủ động ghi nhận kết quả điều trị và duy trì động lực sống lành mạnh
bằng các phần thưởng thiết thực.

Các chức năng nổi bật của ứng dụng Elfie bao gồm:

• Theo dõi chỉ số huyết áp: Bệnh nhân có thể dễ dàng nhập kết quả đo huyết áp và xem biểu đồ xu hướng thay đổi. Ứng dụng còn hỗ trợ theo dõi các chỉ số liên quan như đường huyết và mỡ máu.
• Hộp thuốc kỹ thuật số: Với cơ sở dữ liệu hơn 4 triệu loại thuốc, Elfie giúp bạn lưu trữ thông tin về các loại thuốc đang dùng và nhắc lịch uống thuốc. Khi gần hết thuốc, ứng dụng sẽ cảnh báo để bạn đặt mua liều tiếp theo.
• Liên kết thói quen hàng ngày: Elfie cho phép ghi nhận thói quen như chất lượng giấc ngủ, chế độ ăn, lượng nước uống, hoạt động thể chất và mức độ căng thẳng. Sau đó, ứng dụng phân tích và cảnh báo xem thói quen nào đang ảnh hưởng đến huyết áp.
• Mẹo và lời nhắc hữu ích: Mỗi ngày, Elfie gửi các gợi ý nhỏ để bạn điều chỉnh hành vi tích cực (ví dụ: chế độ ăn giảm muối, tăng cường vận động, ngủ đủ giấc). Ứng dụng cũng có chức năng nhắc uống thuốc đúng giờ và nhắc đo huyết áp định kỳ.
• Trò chơi hóa và phần thưởng (Gamification): Mỗi khi bạn hoàn thành các hoạt động lành mạnh (ví dụ: đo huyết áp đều đặn, đi bộ đủ bước chân, uống thuốc đúng giờ, hoàn thành bài học về bệnh tăng huyết áp), bạn sẽ kiếm được “Elfie Coins”. Sau đó, có thể đổi số xu này lấy các phần thưởng thực tế (thẻ quà tặng, giảm giá dịch vụ, hay quyên góp từ thiện).
• Hỗ trợ gia đình: Ứng dụng cho phép liên kết tài khoản giữa bệnh nhân và người thân. Gia đình bạn có thể theo dõi chương trình sức khỏe của bạn và nhận thông báo nếu bạn quên đo huyết áp hoặc uống thuốc.

Nhờ những tính năng trên, Elfie trở thành “bạn đồng hành số” đắc lực cho bệnh nhân THA. Ứng dụng không chỉ giúp theo dõi và ghi nhận kết quả điều trị, mà còn giúp bệnh nhân hiểu rõ hơn về tình trạng của mình. Đồng thời, Elfie cũng giúp bác sĩ thu thập đủ dữ liệu cá nhân hóa điều trị và tạo kết nối giữa bác sĩ – bệnh nhân – gia đình.

Tóm lại, tăng huyết áp là bệnh mạn tính đòi hỏi người bệnh phải kiên trì tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống. Trong bối cảnh đó, các giải pháp số như Elfie giúp bệnh nhân thực hiện điều này dễ dàng hơn nhờ việc theo dõi thường xuyên, nhắc nhở dùng thuốc, cung cấp kiến thức và khích lệ phần thưởng. Elfie đã chứng minh giúp tăng mức độ tuân thủ và kiểm soát huyết áp tốt hơn. Cùng với sự tư vấn của bác sĩ và hỗ trợ từ gia đình, bệnh nhân có thể xem Elfie như một người bạn đồng hành đắc lực, giúp chủ động kiểm soát căn bệnh của mình.

PGS.TS. TRẦN KIM SƠN

Trưởng khoa Khám bệnh – Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ

Tài liệu tham khảo

1. Kario, K., Okura, A., Hoshide, S., & Mogi, M. (2024). The WHO Global report 2023 on hypertension warning the emerging hypertension burden in globe and its treatment strategy. Hypertension Research, 47(5), 1099-1102.
2. Huynh Van, M., Lan, V. N., Anh, T. H. et al (2025). May Measurement Month 2022: an analysis of blood pressure screening results from Vietnam. European Heart Journal Supplements.
3. Phân hội Tăng huyết áp Việt Nam/Hội Tim mạch học Việt Nam (2024), Đồng thuận quan điểm của một số chuyên gia của Phân hội Tăng huyết áp VSH/VNHA 2024 về chiến lược thực hành lâm sàng quản lý Tăng huyết áp tại Việt Nam.

VN_PA_82