Trái tim là giống như hệ thống bơm giúp đưa máu đi nuôi khắp cơ thể. Suy tim không có nghĩa là tim bạn ngừng hoạt động mà sự hoạt động kém đi và không thế đáp ứng nhu cầu của cơ thể.^1,2

Suy tim là biểu hiện giai đoạn cuối của nhiều rối loạn bệnh lý, sinh lý khác nhau của chức năng tim, đặc trưng bởi lượng tim không đủ để đáp ứng nhu cầu chuyển hóa của mô cơ thể.^1,3 Các triệu chứng đặc biệt ảnh hưởng đến các hoạt động sinh hoạt hàng ngày bao gồm khó thở, mệt mỏi và phù nề. 26 triệu người trên toàn thế giới được chẩn đoán mắc suy tim, tỷ lệ mắc bệnh tiếp tục tăng cùng với sự cải thiện về khả năng sống sót và già hóa dân số, trong khi tỷ lệ mắc HF dự kiến ​​sẽ tăng mạnh ở người lớn tuổi thuộc mọi giới tính và chủng tộc/dân tộc cho đến năm 2030.^4-6

Thách thức trong việc quản lý suy tim thành công bao gồm: (1) nhiều nguyên nhân gây bệnh khác nhau với nhiều phản ứng khác nhau đối với các phác đồ điều trị, (2) các liệu pháp dinh dưỡng không phù hợp với sở thích của bệnh nhân.⁷ Những tiến bộ trong quản lý y tế, cũng như các biện pháp can thiệp toàn diện về dinh dưỡng và thay đổi hành vi có thể tác động hiệp đồng để cải thiện kết quả sức khỏe và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.⁷

Các can thiệp về chế độ ăn uống và hành vi đã chứng minh được hiệu quả trong việc giảm các yếu tố nguy cơ và tình trạng bệnh đi kèm, một trong số đó là chế độ ăn DASH. Việc áp dụng chế độ ăn và sinh hoạt tùy theo mỗi cá nhân góp phần ngăn ngừa sự tiến triển của suy tim.^2,8,9

Chế độ ăn DASH đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch do xơ vữa và là một chế độ ăn uống lành mạnh được chứng thực trong Hướng dẫn chế độ ăn uống dành cho người Mỹ, 2020–2025.¹⁰

Chế độ ăn DASH^7,11

DASH là viết tắt của “Dietary Approaches to Stop Hypertension”

Chế độ ăn DASH nhấn mạnh vào việc tiêu thụ ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và rau quả, sữa ít béo, thịt nạc, cá, gia cầm, các loại hạt, hạt giống và các loại đậu, và hạn chế sử dụng chất béo và dầu. Chế độ ăn này có nhiều chất chống oxy hóa, vi chất dinh dưỡng, chất xơ và nitrat trong khi lại ít chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.¹²

Tăng huyết áp là một yếu tố nguy cơ gây ra suy tim, cũng như là mục tiêu để quản lý suy tim. Có thể giảm huyết áp bằng chế độ ăn DASH. Giảm huyết áp đạt được bằng chế độ ăn DASH rất quan trọng cho suy tim. Chế độ ăn DASH góp phần ngăn ngừa tỷ lệ mắc SUY TIM ở những bệnh nhân dưới 75 tuổi theo báo cáo từ MESA.¹³

Nguyên tắc cơ bản của Chế độ DASH ¹¹

• Rau củ và trái cây: Những thực phẩm này cung cấp nhiều chất xơ, Kali, và các Vitamin thiết yếu.
• Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, bột yến mạch, và bánh mì nguyên cám giúp bổ sung chất xơ và cung cấp năng lượng.
• Sản phẩm từ sữa ít béo: Sữa, sữa chua và pho mát ít béo là nguồn canxi quan trọng mà không gây tăng lượng chất béo bão hòa.
• Cá, thịt gia cầm và các loại hạt: Cung cấp nguồn protein lành mạnh, giàu Omega-3, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Chế độ ăn của người cao huyết áp nên hạn chế ¹¹

• Chất béo bão hòa: Hạn chế các loại thực phẩm giàu mỡ động vật như bơ, thịt đỏ nhiều mỡ, và các loại thực phẩm chiên rán.
• Thực phẩm chứa nhiều muối: DASH tiêu chuẩn giới hạn muối ở mức 2.300 mg mỗi ngày, tương đương 1 thìa cà phê muối. Có thể duy trì ngưỡng 2-3g/ngày tùy theo giai đoạn suy tim.
• Đồ ngọt và thức ăn nhanh: Nên giảm tối đa việc tiêu thụ đường và các loại thức ăn nhanh như bánh ngọt, nước ngọt có ga, và đồ ăn chiên rán.
• Rượu bia và đồ uống có cồn: Hạn chế uống rượu bia

Gợi ý khẩu phần ăn theo chế độ ăn DASH cho người cần 2.000 calo:

Cách giảm lượng muối hiệu quả theo Chế độ DASH ¹¹

• Đọc nhãn thực phẩm và chọn các sản phẩm ít muối hoặc không thêm muối.
• Sử dụng gia vị thay thế không chứa muối khi nấu ăn.
• Không thêm muối khi nấu cơm.
• Chọn rau tươi hoặc đông lạnh thay vì thực phẩm chế biến sẵn.
• Ưu tiên thịt tươi, không da, không mỡ.
• Hạn chế ăn ngoài nhà hàng. Khi ăn ở nhà hàng, hãy yêu cầu ít muối hoặc không thêm muối vào món ăn.

Kết luận: Chế độ ăn DASH là phương pháp dinh dưỡng hiệu quả giúp kiểm soát huyết áp, bảo vệ tim mạch, và cải thiện sức khỏe tổng thể. Việc áp dụng chế độ ăn này không chỉ đơn giản, dễ thực hiện mà còn mang lại những thay đổi tích cực lâu dài cho sức khỏe.

ThS.BS. Vũ Ngọc Linh

Khoa Tim mạch – Nội tiết

Bệnh viện đa khoa Nông Nghiệp

Tài liệu tham khảo

1. Malik A, Chhabra L. Congestive Heart Failure. StatPearls. StatPearls Publishing

Copyright © 2025, StatPearls Publishing LLC.; 2025.

2. Bozkurt B, Coats AJS, Tsutsui H, et al. Universal definition and classification of heart failure: a report of the Heart Failure Society of America, Heart Failure Association of the European Society of Cardiology, Japanese Heart Failure Society and Writing Committee of the Universal Definition of Heart Failure: Endorsed by the Canadian Heart Failure Society, Heart Failure Association of India, Cardiac Society of Australia and New Zealand, and Chinese Heart Failure Association. European journal of heart failure. Mar 2021;23(3):352-380. doi:10.1002/ejhf.2115
3. Dassanayaka S, Jones SP. Recent Developments in Heart Failure. Circulation research. Sep 11 2015;117(7):e58-63. doi:10.1161/circresaha.115.305765
4. Virani SS, Alonso A, Benjamin EJ, et al. Heart Disease and Stroke Statistics-2020 Update: A Report From the American Heart Association. Circulation. Mar 3 2020;141(9):e139-e596. doi:10.1161/cir.0000000000000757
5. McMurray J, Petrie M, Murdoch D, Davie AJEhj. Clinical epidemiology of heart failure: public and private health burden. 1998;19:P9-16.
6. Heidenreich PA, Albert NM, Allen LA, et al. Forecasting the impact of heart failure in the United States: a policy statement from the American Heart Association. 2013;6(3):606-619.
7. Wickman BE, Enkhmaa B, Ridberg R, et al. Dietary Management of Heart Failure: DASH Diet and Precision Nutrition Perspectives. 2021;13(12):4424.
8. Triposkiadis F, Butler J, Abboud FM, et al. The continuous heart failure spectrum: moving beyond an ejection fraction classification. 2019;40(26):2155-2163.
9. Weldy CS, Ashley EAJNRC. Towards precision medicine in heart failure. 2021;18(11):745-762.
10. Salehi-Abargouei A, Maghsoudi Z, Shirani F, Azadbakht LJN. Effects of Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH)-style diet on fatal or nonfatal cardiovascular diseases—incidence: a systematic review and meta-analysis on observational prospective studies. 2013;29(4):611-618.
11. Theodoridis X, Chourdakis M, Chrysoula L, et al. Adherence to the DASH Diet and Risk of Hypertension: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. Jul 24 2023;15(14)doi:10.3390/nu15143261
12. Kerley CPJCfr. A review of plant-based diets to prevent and treat heart failure. 2018;4(1):54.
13. Campos CL, Wood A, Burke GL, Bahrami H, Bertoni AGJAjopm. Dietary approaches to stop hypertension diet concordance and incident heart failure: the multi-ethnic study of atherosclerosis. 2019;56(6):819-826.

SERV-NDT4-10-06-2025