Tập thể dục là một trong 3 nguyên tắc trong điều trị bệnh đái đái tháo đường, trong đó đi bộ có vai trò quan trọng là một trong những phương pháp hỗ trợ điều trị giúp kiểm soát lượng đường huyết. Vậy người bệnh đáo tháo đường có nên đi bộ không, đi bộ có lợi ích gì, cách đi bộ như thế nào là tốt?

Lợi ích của đi bộvới người bệnh đái tháo đường¹

Theo nghiên cứu từ Đại học Duke, đi bộ giúp cải thiện khả năng dung nạp đường và có lợi trong việc kiểm soát đường huyết, cụ thể:

Giúp kiểm soát lượng đường trong máu: Đi bộ giúp cải thiện độ nhạy insulin, nếu đi bộ từ 20-30 phút giúp giảm nguồn dự trữ glycogen, tiêu hao glucose, cho phép tế bào sử dụng glucose một cách hiệu quả và đưa lượng đường trong máu về mức bình thường.

Giúp kiểm soát cân nặng: Sau khi ăn khoảng một giờ, việc vận động sẽ giúp lượng đường máu trong máu không tăng nhiều trong 1-2 giờ sau ăn. Đi bộ còn có thể giảm cân, kiểm soát cân nặng, giảm mỡ thừa trong cơ thể, kiểm soát mỡ máu tốt hơn, giảm nguy cơ biến chứng liên quan đến béo phì ở bệnh đái tháo đường.

Lưu thông máu: Đi bộ kích thích lưu lượng máu, thúc đẩy quá trình lưu thông máu tốt hơn, ngăn ngừa tăng huyết áp, cải thiện lượng đường trong máu.

Cải thiện sức khỏe tim mạch: Đi bộ còn kích kích cơ thể sản sinh cholesterol tốt, hạn chế nguy cơ mắc các bệnh tim mạch do đái tháo đường.

Giảm căng thẳng mệt mỏi: Bất kỳ hình thức hoạt động thể chất nào như đi bộ đều có thể hỗ trợ giảm căng thẳng bằng cách giải phóng nội tiết tố endorphin, giúp giữ tâm trạng ổn định và có khả năng làm giảm mức cortisol, có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu.

Ngoài những lợi ích trên, đi bộ còn có thể cải thiện sức mạnh của xương và cơ bắp, nâng cao sức mạnh của khớp, nâng cao mức năng lượng tổng thể…

Người bệnh đái tháo đường cần đi bộ như thế nào là đúng cách?

Thời lượng & tần suất

• Tối thiểu 150 phút/tuần (≈ 30 phút/ngày, ít nhất 5 ngày/tuần).²
• Nếu chưa quen, có thể chia nhỏ thành 3 lần × 10 phút sau các bữa ăn chính.³

Cường độ

• Đi bộ nhanh (brisk walking): tốc độ vừa phải, thở nhanh hơn nhưng vẫn nói chuyện được.³
• Thang đo cường độ: đạt mức 11–13 điểm trên thang Borg (khá thoải mái – hơi gắng sức).³

Thời điểm

• Nên đi bộ sau ăn 30 phút để giúp giảm đường huyết sau ăn.³
• Tránh đi bộ khi đường huyết < 100 mg/dL hoặc > 250 mg/dL kèm ceton niệu.²

Kỹ thuật đi bộ đúng²

• Tư thế: đứng thẳng, mắt nhìn về phía trước, vai thả lỏng.
• Sải chân: vừa phải, gót chạm đất trước rồi đến mũi bàn chân.
• Tay: đánh tay tự nhiên theo nhịp bước.
• Giày dép: mang giày mềm, vừa vặn; kiểm tra chân trước và sau khi đi để tránh loét bàn chân.

Người bệnh đái tháo đường cần phải chuẩn bị gì trước khi đi bộ?³

Trước khi đi bộ, người bệnh đái tháo đường nên chuẩn bị:

Chọn giày và tất: Nên chọn giày thoải mái nhưng bít mũi, vừa vặn với chân, giày dùng cho bệnh nhân đái tháo đường để tránh các tổn thương ở chân ngăn ngừa mụn nước hoặc vết loét. Nên chọn loại tất thể thao hoặc tất dành cho người đái tháo đường được làm bằng sợi polyester thấm mồ hôi.

Kiểm tra bàn chân: Trước khi tập cần kiểm tra bàn chân, thông báo ngay cho bác sĩ nếu phát hiện ra bất kỳ thay đổi nào trên đôi chân của mình (tổn thương loét chân, phỏng rộp, chai chân…, để bác sĩ tư vấn điều trị kịp thời và phù hợp.

Quần áo: Cần chọn quần áo đi bộ rộng rãi, thoáng mát, thấm mồ hôi để quá trình luyện tập hiệu quả, giảm thiểu ma sát gây trầy sướt, phòng rộp da.

Kiểm tra đường huyết: Người bệnh cần kiểm tra đường huyết trước, trong và sau khi tập để đảm bảo đường huyết ổn định, tránh nguy cơ hạ đường huyết trong và ngay sau khi đi bộ. Nếu đường huyết thấp nên ăn nhẹ trước khi đi, nếu đường huyết cao cần liên hệ bác sĩ để được tư vấn trước khi đi bộ.

Chuẩn bị thức ăn: Người bệnh luôn mang theo thức ăn cung cấp đường nhanh như nước trái cây hoặc bánh kẹo để phòng nguy cơ hạ đường huyết khi đi bộ. Mang theo điện thoại di động với các số gọi khẩn cấp để đề phòng hạ đường huyết trong quá trình luyện tập.

BS. Lê Thị Cầm

Bệnh viện Nội tiết Nghệ An

Nguồn tham khảo:

1. 1.Duke University Medical Center. “Moderate exercise might be more effective at combatting prediabetes”. ScienceDaily,18July2016.
2. American Diabetes Association (ADA). Standards of Care in Diabetes—2024.
3. Colberg SR et al. Physical Activity/Exercise and Diabetes: A Position Statement of the ADA. Diabetes Care. 2016.
4. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2024, Section 12: Older Adults & Section 5: Facilitating Behavior Change. Diabetes Care. 2024;47(Suppl. 1):S155–S167, S54–S64.

SERV-NDT1-12-09-2025