Đái tháo đường thai kỳ được định nghĩa là tình trạng bất dung nạp đường ở nhiều mức độ khác nhau, được chẩn đoán lần đầu tiên trong thai kỳ. Đây là tình trạng nguy hiểm cho cả mẹ và bé nếu không được điều trị kịp thời.  Bài viết này đề cập tới cách xây dựng chế độ ăn đêm đúng đắn cho mẹ bầu để phòng ngừa đái tháo đường thai kỳ.

Thực đơn đêm khuya cho mẹ bầu để ngăn ngừa Đái tháo đường thai kỳ 4
Thực đơn đêm khuya cho mẹ bầu để ngăn ngừa Đái tháo đường thai kỳ

1. Xây dựng chế độ ăn

Phân bổ năng lượng trong ngày cho mỗi bữa ăn được khuyến cáo trong Đái tháo đường thai kỳ (1)

  • Bữa sáng: 10% tổng năng lượng
  • Bữa trưa: 30% tổng năng lượng
  • Bữa tối: 30% tổng năng lượng
  • Các bữa ăn nhẹ: 30% tổng năng lượng

Trong đó:

  • Chất bột đường: 33–40%
  • Chất đạm: 20%
  • Chất béo: 40%

Các mẹ bầu nên chia nhiều bữa nhỏ trong ngày, thường là 6 bữa ăn, gồm 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ. Các bữa ăn nên cách nhau ít nhất 2 giờ để có thể đo được nồng độ đường huyết 2 giờ sau ăn. Khoảng cách giữa bữa ăn tối cuối cùng và bữa ăn sáng hôm sau tốt nhất không nên kéo dài quá 10-12 giờ.

Chú ý đặc biệt đến bữa ăn sáng, vì nếu ăn một số lượng lớn chất bột đường trong bữa sáng có thể làm tăng nhanh mức đường huyết. Các khuyến cáo sau đây giúp duy trì mức đường huyết bình thường vào bữa ăn sáng:

  • Giới hạn lượng bột đường ăn vào chỉ từ 15-30g
  • Tránh sử dụng các loại thực phẩm chứa nhiều chất bột đường như bánh ngọt có xi-rô hay ngũ cốc ngọt …
  • Lựa chọn thực phẩm cho bữa ăn sáng chứa nhiều đạm: phô mai, trứng, thịt nạc, bơ đậu phộng, sữa chua ít béo, hoặc một lát bánh mì nướng nguyên hạt.
  • Nên tránh sử dụng nước ép trái cây, thay vào đó là nước lọc.
Thực đơn đêm khuya cho mẹ bầu để ngăn ngừa Đái tháo đường thai kỳ 3
Bữa ăn sáng nên bao gồm các loại thực phẩm giàu protein như phô mai, trứng, thịt nạc…

2. Nhóm thực phẩm giàu chất xơ

Lượng chất xơ nên vào khoảng 14 g/1000kcal/ngày (25-30 g/ngày), dựa vào đánh giá của chuyên gia dinh dưỡng. Các thực phẩm giàu chất xơ giúp kiểm soát mức đường huyết vì chất xơ bị tiêu hóa chậm và làm chậm hấp thu dưỡng chất. Do đó bệnh nhân đái tháo đường thai kỳ nên được khuyến khích sử dụng thực phẩm giàu chất xơ.

Chất xơ có nhiều trong các loại thực phẩm sau:

  • Các loại thực phẩm nguyên hạt có giá trị dinh dưỡng cao và giàu chất xơ. Nhận biết các thực phẩm này qua nhãn dán “được chế biến từ 100% nguyên hạt” trong bánh mì, bánh cracker, hay mì ống. Nên sử dụng bột ngũ cốc, gạo lức, lúa mì thay cho gạo trắng.
  • Trái cây tươi chứa nhiều chất xơ và dinh dưỡng, nhưng đồng thời cũng chứa một lượng chất bột đường. Nên ăn trái cây tươi hơn dùng nước ép. Bệnh nhân nên dùng bưởi, quýt, cam là ác loại trái cây giàu vitamin A, vitamin C – là thành phần dưỡng chất trong thai kỳ.
  • Rau cải: nên chọn các loại rau cải có màu xanh đậm, đỏ sậm, vàng sậm, màu cam.
  • Các loại đậu cũng là nguồn cung cấp nhiều chất xơ.

Khi ăn đêm các mẹ bầu không nên ăn các loại trái cây chua, ngũ cốc hay bánh mì do có thể làm đầy bụng. Nên ăn các thức ăn nhẹ nhàng như các loại đậu, bánh cracker..

Thực đơn đêm khuya cho mẹ bầu để ngăn ngừa Đái tháo đường thai kỳ 2
Các bữa ăn dành cho mẹ bầu nên bao gồm nhiều chất xơ giúp dễ tiêu hóa

3. Nhóm thực phẩm giàu chất đạm

Các thực phẩm giàu chất đạm không làm tăng mức đường huyết, nên được sử dụng trong 3 bữa ăn chính.

  • Thịt gia cầm, thịt nạc (bò, heo) chứa ít chất béo bão hòa.
  • Các loại hạt là nguồn thực phẩm giàu protein nhưng ít chất béo bão hòa.
  • Trứng (nấu chín kỹ) cũng là nguồn giàu protein và dễ chế biến cho vào mỗi bữa ăn.
  • Cá thường ít chứa chất béo bão hòa là nguồn protein tốt cho sản phụ

Đêm khuya các mẹ bầu nên ăn món đạm nhẹ nhàng như các loại hạt: óc chó, macca… Trứng có thể được lựa chọn ăn khuya nhưng cần nấu chín kĩ tránh hôi tanh.

Thực đơn đêm khuya cho mẹ bầu để ngăn ngừa Đái tháo đường thai kỳ 1
Thực phẩm giàu protein nên là nhóm chính

4. Nhóm thực phẩm có ít chất bột đường

Thực phẩm chứa chất bột đường có ảnh hưởng nhiều nhất lên đường huyết. Vì vậy, việc kiểm soát lượng bột đường đưa vào mỗi ngày là rất quan trọng. Nên lựa chọn các loại thực phẩm chứa ít bột đường như các loại đậu, hạt và rau củ. Những thực phẩm này vừa cung cấp tinh bột vừa bổ sung chất xơ rất tốt cho sản phụ.

Thực đơn đêm khuya nên là các lại hạt có thể ăn ngay và ít như hạt óc chó…

Thực đơn đêm khuya cho mẹ bầu để ngăn ngừa Đái tháo đường thai kỳ
Mẹ bầu nên lựa chọn các loại hạt cho bữa ăn nhẹ đêm khuya

5. Nhóm thực phẩm giàu vitamin

Nhu cầu Vitamin và khoáng chất cơ bản hàng ngày của sản phụ là

  • Sắt: 27 mg/ngày.
  • Acid Folic: 400 mcg/ngày trong viên bổ sung và 400 mcg/ngày qua thức ăn, sử dụng 800 mcg-1mg acid Folic/ngày giúp làm giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh (khởi đầu trước khi có thai với liều 400 mcg/ngày).
  • Canxi: 1000 mg/ngày (1300 mg/ngày nếu thai phụ < 19 tuổi).

Các loại vitamin được cung cấp thông qua các nhóm thực phẩm khác. Buổi tối không nên ăn các thực phẩm chứa nhiều vitamin C gây cồn cào, đầy hơi khó ngủ.

Hy vọng bài viết giúp bạn đọc nhất là các sản phụ có thêm kiến thức để xây dựng chế độ ăn phù hợp cho bản thân. Thông qua đó có thể ngăn ngừa hay giảm biến chứng của đái tháo đường thai kỳ.

Nguồn tham khảo:

1. The American college of Obstetricians and Gynecologists, “Gestational Diabetes Mellitus”

2. Healthline, “Gestational Diabetes Food List”