Đái tháo đường (Tiểu đường) thai kỳ xuất hiện trong giai đoạn thai kỳ của người phụ nữ. Những phụ nữ chưa từng mắc Tiểu đường trước đây vẫn có nguy cơ mắc Tiểu đường thai kỳ.

Tiểu đường thai kỳ có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và bé. Bài viết sau đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về Tiểu đường thai kỳ cùng những lưu ý để có thai kỳ khỏe mạnh.

>> Tiểu đường thai kỳ: Triệu chứng và cách phòng ngừa các mẹ bầu cần biết

>> Cẩm nang cần biết và cần tránh cho mẹ bầu khi mang thai 3 tháng đầu

7 lưu ý cho mẹ bầu về Đái tháo đường thai kỳ
7 lưu ý mang thai cho mẹ Bầu về Đái tháo đường thai kỳ

1. Định nghĩa Tiểu đường thai kỳ 

Tiểu đường thai kỳ là loại bệnh phát triển trong giai đoạn thai kỳ, khi đó cơ thể không tự điều chỉnh được lượng đường huyết. Bệnh có thể xảy ra ở phụ nữ mang thai chưa có tiền sử mắc Tiểu đường. Các bác sĩ thường kiểm tra tình trạng này trong tuần thứ 24 đến 28.

Tiểu đường thai kỳ có thể được kiểm soát thông qua việc cân bằng chế độ ăn và luyện tập thường xuyên. Ở một số trường hợp, thai phụ có thể phải sử dụng Insulin. (1)

Đối với những phụ nữ mắc Tiểu đường thai kỳ, tình trạng này thường sẽ hết sau khi sinh. Tuy nhiên ở một số phụ nữ, sau khi tình trạng Tiểu đường thai kỳ chấm dứt, một số người vẫn có khả năng phát triển bệnh Tiểu đường (Đái tháo đường) type 2 sau đó.

Để ngăn ngừa việc phát triển tình trạng Đái tháo đường type 2 chính thì việc duy trì việc tập luyện và xây dựng một chế độ ăn lành mạnh sau sinh là hết sức cần thiết. Đồng thời, bạn cũng cần phải thường xuyên theo dõi và kiểm soát đường huyết định kỳ từ 1-3 năm/ lần. (1)

7 lưu ý cho mẹ bầu về Đái tháo đường thai kỳ 11
Tiểu đường thai kỳ là bệnh phát triển trong giai đoạn thai kỳ

2. Đối tượng thường có nguy cơ mắc Tiểu đường thai kỳ 

Một số phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường thai kỳ cao hơn. Các yếu tố nguy cơ của bệnh tiểu đường thai kỳ bao gồm: 

  • Thừa cân và béo phì.
  • Kém hoạt động thể chất.
  • Có tiền sử tiểu đường thai kỳ trước đó hoặc tiền tiểu đường.
  • Hội chứng buồng trứng đa nang.
  • Tiền sử gia đình có thành viên mắc tiểu đường 
  • Từng sinh con có cân nặng cao (>4kg)
  • Chủng tộc – Phụ nữ da đen, gốc Tây Ban Nha, người Mỹ da đỏ và người Mỹ gốc Á có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường thai kỳ cao hơn. (2)

3. Những lưu ý cho phụ nữ mắc bệnh Tiểu đường thai kỳ

Mặc dù Tiểu đường thai kỳ không phòng ngừa trước được, tuy nhiên tình trạng này có thể kiểm soát bằng cách thực hiện chế độ ăn và luyện tập lành mạnh. Sau đây là một số lưu ý dành cho phụ nữ mắc Tiểu đường thai kỳ.

a. Xây dựng chế độ ăn lành mạnh

Kế hoạch ăn uống lành mạnh sẽ giúp thai phụ: (3)

  • Kiểm soát được mức đường huyết trong phạm vi cho phép
  • Cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho mẹ và thai nhi
7 lưu ý cho mẹ bầu về Đái tháo đường thai kỳ 2
Chế độ ăn cho mẹ Bầu để kiểm soát tốt Tiểu đường

 b. Chia nhỏ bữa ăn trong ngày (3)

Thay vì ăn một lượng lớn thực phẩm trong một bữa ăn, bác sĩ khuyên bạn nên chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày, đặc biệt là đối với thực phẩm carbohydrate. Ăn nhiều carbohydrate ảnh hưởng trực tiếp đến lượng đường trong máu của bạn.

Việc chia nhỏ bữa sẽ giúp giữ cho lượng đường trong máu của bạn không tăng quá cao sau bữa ăn.

c. Tránh ăn ngọt và thực phẩm nhiều đường 

Bạn có thể không cần phải ăn thực phẩm hoàn toàn không chứa đường. Tuy nhiên, hãy thử đổi đồ ăn nhẹ như bánh ngọt và bánh quy… bằng các loại thực phẩm thay thế lành mạnh hơn như trái cây, các loại quả hạch và hạt. (4)

Tránh các loại đồ uống có đường , các loại đồ ăn kiêng hoặc đồ uống không đường sẽ tốt hơn cho việc kiểm soát đường huyết. Nước ép trái cây và sinh tố cũng có thể chứa nhiều đường. Do đó hãy tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng. (4)

d. Ăn thực phẩm giàu protein và ít chất béo 

Bạn nên cung cấp đủ lượng protein mỗi ngày. Protein đóng vai trò rất quan trọng cho sự phát triển của em bé và duy trì sức khỏe của mẹ. Các thực phẩm cung cấp protein bao gồm: thịt nạc, gà bỏ da, cá, trứng và pho mát giảm chất béo.

Những thực phẩm này không ảnh hưởng trực tiếp đến lượng đường huyết của bạn. Sữa, sữa chua, sữa trứng và các loại đậu cũng là những nguồn cung cấp protein quan trọng. (3)

Cố gắng hạn chế lượng chất béo tiêu thụ, đặc biệt là chất béo bão hòa. Sử dụng các loại chất béo lành mạnh như: dầu canola, ô liu, bơ thực vật và các loại hạt không ướp muối; tránh thực phẩm ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn. (3)

7 lưu ý cho mẹ bầu về Đái tháo đường thai kỳ 3
Vai trò của Protein cho sức khoẻ mẹ và bé

e. Bổ sung chất dinh dưỡng 

Phụ nữ mắc Tiểu đường thai kỳ cũng cần bổ sung các dưỡng chất cần thiết khác. Trong thai kỳ, nhu cầu canxi và sắt tăng lên, bạn hãy cố gắng chọn lựa các thức ăn ít chất béo giàu canxi mỗi ngày.

Chất sắt từ thịt đỏ, thịt gà và cá được hấp thụ dễ dàng. Bạn cũng có thể cần bổ sung viên sắt hoặc vitamin tổng hợp cho bà bầu. (3)

Bạn có thể ăn thoải mái những thực phẩm bổ dưỡng không gây tăng cân quá mức hoặc làm tăng lượng đường trong máu. Những thực phẩm này bao gồm trái cây như dâu tây, chanh dây, cam, chanh và tất cả các loại rau (trừ khoai tây, ngô, khoai lang, khoai môn). Cố gắng bổ sung ít nhất 2 cốc rau mỗi ngày. (3)

f. Kiểm soát cân nặng 

7 lưu ý cho mẹ bầu về Đái tháo đường thai kỳ 4
Cân nặng là vấn đề cần quan tâm, chặt chẽ, đặc biệt với Mẹ bầu mắc tiểu đường

Tăng cân trong thai kỳ là điều bình thường. Nhưng tăng cân quá nhanh có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng của Tiểu đường thai kỳ. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ của bạn về mức tăng cân hợp lý cho từng thể trạng. (2)

g. Chế độ tập luyện nhẹ nhàng 

Hoạt động thể chất làm giảm mức đường huyết của bạn. Vì vậy tập thể dục thường xuyên có thể là một cách hiệu quả để kiểm soát bệnh Tiểu đường thai kỳ. 

Bạn có thể nhờ các chuyên gia tư vấn về những bài tập thể dục an toàn khi mang thai. Nên dành ít nhất 150 phút (2 giờ 30 phút) hoạt động cường độ trung bình mỗi tuần; cộng với các bài tập sức mạnh từ 2 ngày trở lên trong tuần. (4)

h. Dùng thuốc

Bạn có thể được kê đơn thuốc nếu lượng đường trong máu vẫn không được kiểm soát từ 1 đến 2 tuần sau khi thay đổi chế độ ăn uống và luyện tập. Trong trường hợp lượng đường trong máu của bạn rất cao, bác sĩ có thể kê thuốc viên – thường là metformin – hoặc thuốc tiêm insulin.(4)

7 lưu ý cho mẹ bầu về Đái tháo đường thai kỳ 5
Một số trường hợp cần dùng Insulin cho mẹ bầu khi mắc tiểu đường

Lượng đường trong máu của bạn có thể tăng lên trong quá trình mang thai. Vì vậy ngay cả khi được kiểm soát tốt lúc đầu, bạn có thể cần phải dùng thuốc trong giai đoạn sau của thai kỳ.

Trên đây là những thông tin cần thiết về Tiểu đường thai kỳ cũng như những lưu ý khi mang thai dành cho chị em. Khi mắc Tiểu đường thai kỳ, bạn vẫn có thể hoàn toàn kiểm soát được bằng việc thiết lập chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất cũng như tập luyện thường xuyên.

Chỉ cần tuân thủ tốt lối sống lành mạnh và hướng dẫn của bác sĩ, các mẹ hoàn toàn có thể tránh được những biến chứng của Tiểu đường thai kỳ. 

Nguồn tham khảo:

1. CDC Hoa Kì, “Gestational Diabetes and Pregnancy”

2. Mayo Clinic, “Gestational diabetes”

3. Diabetes Australia, “Managing gestational diabetes”

4. NHS, “Gestational diabetes”